دوشنبه ششم آبان 1392

آهو

آهو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
غزال
Rhim Gazelle
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو:جانوران
شاخه:طنابداران
رده:پستانداران
راسته:جفت‌سمان
تیره:گاوسانان
زیرخانواده:Antilopinae
سرده:آهو یا غزال
Blainville, 1816
گونه‌ها

چندین گونه، متن را ببینید

آهو یا غزال شامل گونه‌های زیادی از بزکوهی و سرده غزال است و یا در گذشته چنین در نظر گرفته می‌شد. آهوها به عنوان جانورانی چابک شناخته می‌شوند. آن‌ها می‌توانند ناگهانی سرعت خود را به ۹۷ کیلومتر یا ۶۰ مایل در ساعت برساند و یا هنگام دویدن سرعت خود را در ۴۸ کیلومتر (۳۰ مایل) در ساعت نگه دارد.[۱]آهوها بیشتر در صحراها، مرغزارها (زمین‌های چمن) و ساوانای آفریقا، جنوب غرب آسیا، آسیای میانه و شبه‌قاره هند دیده می‌شوند. این جانور بیشتر به صورت گله‌ای زندگی می‌کنند و از گیاهان نرم و لطیف و برگ‌ها می‌خورد و کمتر به گیاهان خشن رو می‌آورد.

آهوها اندام به نسبت کوچکی دارند. بلندی بیشتر آن‌ها تا شانه، میان ۶۱ تا ۱۱۰ سانتی متر (۲ تا ۳٫۵ پا) است و رنگ آن‌ها قهوه‌ای مایل به زرد است.

آهوها در سه سرده غزال، اودورکاس و نانجر دسته بندی می‌شوند. سرده غزال‌ها ۱۳ گونه دارند که چهار گونهٔ آن‌ها منقرض شده‌است (آهوی قرمز، آهوی عربی، آهوی ملکهٔ سبا و آهوی سعودی) و بیشتر آهوهایی که جان سالم به در برده‌اند در خطر نابودی اند. آن‌هایی که نزدیک ترین خویشاوندی را به سرده غزال (غزال‌های اصلی) دارند عبارتند از آهوهای تبتی، مغولی (گونه‌هایی از نژاد پروکاپرا) سیاه آسیایی یا سرویکاپرا، ایمپالای و اسپرینگباک آفریقایی است.

یکی از انواع معروف آفریقایی آهوها، آهوی تامسون است (تامسون اودورکاس) بلندی آن‌ها تا شانه ۵۲ تا ۶۷ سانتی متر (۲۰ تا ۲۶ اینچ) و رنگ آن‌ها قهوه‌ای و سپید همراه با یک نوار سیاه‌است. نرهای آن‌ها شاخ‌های بلند و بیشتر خمیده دارند. آرام تر می‌دوند ولی پرش‌های بلندی پیش از گریز دارند. این جانور در خطر حیوانات درنده مانند شیرها یا یوزپلنگها است.

آهوی تامسون

ریشه‌شناسی[ویرایش]

واژهٔ Gazelle یا غزال در ریشهٔ عربی است[۲] که نخستین بار وارد زبان فرانسوی میانه و سپس در نزدیکی‌های سال ۱۶۰۰ از فرانسوی وارد انگلیسی شد.[۳] مردمان عرب به صورت سنّتی به شکار آهو می‌رفتند. این جانور در ادبیات عرب نماد زیبایی زنان بوده‌است.[۴] برخی زبان شناسان بر این باورند که واژهٔ غزل که گونه‌ای شعر در ادبیات عاشقانه‌است بیشتر به دلیل همانندسازی زیبایی معشوق و آهو به یکدیگر، این چنین نامگذاری شده‌است.[۵] در داستان‌ها گفته می‌شود که خلیفهعبدالملک مروان (۶۴۶ تا ۷۰۵) یک بار یک آهو را به دلیل شباهتش به معشوقش آزاد کرده‌است.[۵]

گونه‌ها[ویرایش]

آهوها در سه سرده (جنس) و چندین گونه دسته بندی می‌شوند،[۲] در ادامه چند گونه از آن‌ها آمده‌است:

منابع[ویرایش]

  1. پرش به بالا "Gazelle". The Columbia Electronic Encyclopedia, 6th ed. 2007, Columbia University Press.
  2. ↑ پرش به بالا به:۲٫۰ ۲٫۱ Walter, Henriette; Fawcett, Peter D. (1994). Peter D. Fawcett. ed. French inside out: the worldwide development of the French language in the past, the present and the future (Illustrated ed.). Routledge. p. 66. ISBN 0-415-07669-2, 9780415076692.
  3. پرش به بالا Merriam-Webster - Gazelle, Accessed: December 22, 2009
  4. پرش به بالا Behrens-billAbouseif, Doris (1999). Beauty in Arabic culture (Illustrated ed.). Markus Wiener Publishers. p. 53. ISBN 1-55876-199-3, 9781558761995.
  5. ↑ پرش به بالا به:۵٫۰ ۵٫۱ Necipoğlu, Gülru (1997). Gülru Necipoğlu. ed. Muqarnas: An Annual on the Visual Culture of the Islamic World (Illustrated ed.). BRILL.ISBN 90-04-10872-6, 9789004108721.
جستجو در ویکی‌گفتاوردمجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به آهو در ویکی‌گفتاورد موجود است.
جستجو در ویکی‌واژهمعنای واژهٔ «آهو» را درویکی‌واژه ببینید.
نوشته شده توسط مهدی در 11:25 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه ششم آبان 1392

آهو در ادبیات

آهو در شعر فارسی                                                        

«آهو از دام‌اندرون آواز داد// پاسخ گرزه به دانش بازداد»

رودکی

  • «آهو همی گرازد، گردن همی فرازد// گه سوی کوه تازد گه سوی راغ و صحرا»
  • «از حسرت آن دیدهٔ چون دیدهٔ آهو// این دیده نه درخواب نه بیدار چو خرگوش»
  • «اکنون فکنده‌بینی از ترک تا یمن// یک چندگاه زیر پی آهوان سمن»
  • «ببایست بر کوه آتش گذشت// به من زار بگریست آهو به دشت»
  • «بپریم تا مرغ جادو شویم// بپوییم و در چاره آهو شویم»
  • «بخارید گوش، آهو اندر زمان// خدنگی نهاد آن زمان در کمان// سر و گوش و پایش به یک‌جای دوخت// بر آن آهو آزاده را دل بسوخت»
  • «بدان دژ درون رفت مرد دلیر// چنان چون سوی آهوان نر شیر»
  • «بزرگان به بازی به باغ آمدند// همه میش و آهو به راغ آمدند»
  • «بود مصاف تو ای چرخ با شکسته‌دلان// همیشه شیر تو آهوی لنگ می گیرد»
  • «به آهو می‌کنی غوغا که بگریز// به تازی هی زنی اندر دویدن// الهی راست گویم فتنه از توست// ولیک از تـرس نتوانم جکیدن// اگـر ریگی به کفش خود نداری// چرا بایست شیطان آفریدن»
  • «به بال و پر چو هزبری به خشم و کین چو پلنگ// به خال و خط چو تذروی به دست و پا چو غزال»
  • «به پیش‌اندر آمدش آهو دو جفت// جوانمرد خندان به آزاده گفت// کدام آهو افکنده خواهی به تیر// که ماده جوان است و همتاش پیر// چنین گفت آزاده کای شیرمرد// به آهو نجویند مردان نبرد// وزآن پس هیون را برانگیز تیز// چو آهو ز جنگ تو گیرد گریز»
  • «به گوش یکی آهو اندرفکند// پسند آمدش بود جای پسند»
  • «چپ و راست گفتی که جادو شده‌ست// به آورد تازنده آهو شده‌ست»
  • «چو بستی نرگسش را پرده خواب// شدی با شمع همدم در تب و تاب// دو مست آهوی خود را تا سحرگاه// چرانیدی به باغ حسن آن ماه»
  • «چو پیلان به زور و چو مرغان به پر// چو ماهی به دریا چو آهو به بر»
  • «چو زان بگذری سنگلاخ است و دشت// که آهو برآن برنیارد گذشت»
  • «چون نهاد او پهند را نیکو// قید شد در پهند او آهو»
  • «دگر سو سرخس و بیابان به پیش// گله گشته بر دشت آهو و میش»
  • «دلا ز شاخ آهو هرگز مدار چشم ثمر»
  • «دیدی آن جانور که زاید مشک// نامش آهو و او همه هنر است؟»
  • «سگ تازی که آهوگیر گردد// بگیرد آهوش چون پیر گردد»
  • «صحرای سنگ‌روی و کُه و سنگلاخ را// از سم آهوان و گوزنان شیار کرد»
  • «فرستاده گفت ای خداوند رخش// به دشت آهوی ناگرفته مبخش»
  • «قلاده به زر هشتصد بود سگ// که در دشت آهو گرفتی به تگ»
  • «کی شناسد قیمت و مقدار دُر بی‌معرفت// کی شناسد قدر مشک آهوی خرخیز و ختن؟»
  • «گشاده به رو، چرب‌دستی و زور// کمان‌مهرهٔ آهو و شیر و گور»
  • «گوزن است اگر آهوی دلبر است// شکاری چنین درخور مهتر است»
  • «نوازنده‌بلبل به باغ اندرون// گرازنده آهو به راغ اندرون»
  • «نه اندر شکاری که گور افکنی// وگر آهوان را بشور افکنی»
  • «نیم چو آهو کز کشور دگر بچرد// نهد معطر نافه به کشور دیگر// بسان بازم کش بداری اندر بند// شکار پیش تو آرد چو بازیابد پر»
  • «همه دشت پر خرگه و خیمه گشت// از انبوه آهو سراسیمه گشت»
  • «همه کوه نخجیر و آهو به دشت// چو این شهر بینی نباید گذشت»
  • «همی کرد نخجیر آهو نخست// ره شیر و جنگ پلنگان نجست// کنون نزد او جنگ شیر ژیان// همانست و نخجیر آهو همان»

ویکی پدیا

نوشته شده توسط مهدی در 12:5 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه ششم آبان 1392

عکس



آهو، منطقه حفاظت شده مند

آهو، منطقه حفاظت شده کالمند

آهو، پناهگاه حیات وحش شیراحمد

آهو

آهو، پناهگاه حیات وحش شیر احمد، عکس از بهنام قربانی

آهو، پناهگاه حیات وحش شیر احمد، عکس از بهنام قربانی

آهو، پناهگاه حیات وحش شیر احمد، عکس از بهنام قربانی

آهو، پناهگاه حیات وحش شیر احمد، عکس از بهنام قربانی

آهو، پناهگاه حیات وحش شیر احمد، عکس از بهنام قربانی

نوشته شده توسط مهدی در 11:59 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه ششم آبان 1392

Gazelle


From Wikipedia, the free encyclopedia

Gazelle
Rhim gazelle
Scientific classification
Kingdom:Animalia
Phylum:Chordata
Class:Mammalia
Order:Artiodactyla
Family:Bovidae
Subfamily:Antilopinae
Genus:Gazella
Blainville, 1816
Species

Several, see text

gazelle is any of many antelope species in the genus Gazella, or formerly considered to belong to it. Six species are included in two genera,Eudorcas and Nanger, which were formerly considered subgenera. The genus Procapra has also been considered a subgenus of Gazella, and its members are also referred to as gazelles, though they are not dealt with in this article.

Gazelles are known as swift animals – some are able to run at bursts as high as 60 mph (97 km/h), or run at a sustained speed of 30 mph (48 km/h).[1]Gazelles are mostly found in the deserts, grasslands, and savannas of Africa, but they are also found in southwest and central Asia, and the Indian subcontinent. They tend to live in herds and will eat less coarse, easily digestible plants and leaves.

Gazelles are rather small antelopes, most standing 2–3.5 ft (61–110 cm) high at the shoulder, and are generally fawn-colored.

The gazelle genera are GazellaEudorcas, and Nanger. The taxonomy of these genera is a confused one, and the classification of species and subspecies has been an unsettled issue. Currently, the genus Gazella is widely considered to contain about 13 species.[citation needed] Four further species are extinct – the red gazelle, the Arabian gazelle, the Queen of Sheba's gazelle, and the Saudi gazelle. Most surviving gazelle species are considered threatened to varying degrees. Closely related to the true gazelles are the Tibetan and Mongolian gazelles (species of the genus Procapra), the Blackbuck of Asia, and the African Springbok.

One widely familiar gazelle is the African species Thomson's gazelle (Eudorcas thomsoni), which is around 60 to 80 cm (24 to 31 in) in height at the shoulder and is coloured brown and white with a distinguishing black stripe. The males have long, often curved, horns. Like many other prey species, Tommies and Springboks (as they are familiarly called) exhibit a distinctive behaviour of stotting (running and jumping high before fleeing) when they are threatened by predators, such as Cheetahs.

Etymology and name[edit]

Gazelle is derived from the Persian name ġazāl.[2] The first Romance language to adopt it was Middle French, and the word entered the English language around 1600 from the French.[3] Arab people traditionally hunted the gazelle. Appreciated for its grace, it is a symbol most commonly associated in Arabic literature with female beauty.[4] One of the traditional themes of Arabic love poetry involves comparing the gazelle with the beloved, and linguists theorize ghazal, the word for love poetry in Arabic, is related to the word for gazelle.[5] It is related that the Caliph Abd al-Malik(646–705) freed a gazelle he had captured because of her resemblance to his beloved:

O likeness of Layla, never fear!
For I am your friend, today, O wild deer!
Then I say, after freeing her from her fetters:
You are free for the sake of Layla, for ever![5]

Species[edit]

The gazelle are divided into three genera and numerous species.[6]

Extinct[edit]

Fossils of genus Gazella are found in Pliocene and Pleistocene deposits of Eurasia and Africa. The tiny Gazella borbonica is one of the earliest European gazelles, characterized by its small size and short legs. Gazelles disappeared from Europe at the start of Ice Age, but they survived in Africa and Middle East. Three species became extinct in recent times due to human causes.

Recent extinctions[edit]

Prehistoric extinctions[edit]

Gallery[edit]

References[edit]

  1. Jump up^ "Gazelle". The Columbia Electronic Encyclopedia, 6th ed. 2007, Columbia University Press.
  2. Jump up^ Walter, Henriette; Fawcett, Peter D. (1994). Peter D. Fawcett, ed. French inside out: the worldwide development of the French language in the past, the present and the future (Illustrated ed.). Routledge. p. 66.ISBN 9780415076692.
  3. Jump up^ Merriam-Webster - Gazelle, Accessed: 22 December 2009
  4. Jump up^ Behrens-billAbouseif, Doris (1999). Beauty in Arabic culture (Illustrated ed.). Markus Wiener Publishers. p. 53.ISBN 9781558761995.
  5. Jump up to:a b Necipoğlu, Gülru (1997). Gülru Necipoğlu, ed.Muqarnas: An Annual on the Visual Culture of the Islamic World (Illustrated ed.). BRILL. ISBN 9789004108721.
  6. Jump up^ "Antilopinae". Retrieved 2008-07-01.
  7. Jump up^ Participants at 4th International Conservation Workshop for the Threatened Fauna of Arabi 2003. Gazella saudiya. In: IUCN 2006. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. . Downloaded on 7 October 2006.
  8. Jump up^ IUCN SSC Antelope Specialist Group 2008. Gazella saudiya. In: IUCN 2008. 2008 IUCN Red List of Threatened Species. . Downloaded on 18 December 2008.
نوشته شده توسط مهدی در 11:48 |  لینک ثابت   • 

شنبه ششم آذر 1389

عکسهایی از گیاهان مورد مصرف آهوی ایرانی در منطقه میشداغ -عکاس : سید باقر موسوی

استبرق

آهوی ایرانی

باتلاقی شور

پیچک صحرایی

باتلاقی شور

تورنسل

تورنسل

استبرق

نوشته شده توسط مهدی در 21:20 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه یکم آذر 1389

معرفی مجدد و انتقال گونه ها به مناطق دیگر برای حفاظت(دکتر همامی)

این مطلب بخشی از گزارشی با همین عنوان است که توسط آقای دکتر همامی نوشته شده است.

معرفی مجدد و انتقال گونه ها به مناطق دیگر برای حفاظت

چرا انتقال و جابجايي گونه ها به عنوان يك گزينه مديريتي مطرح است ؟

جابجایی حیوانات در مدیریت حیات وحش سابقه ای طولانی دارد. انتقال گونه ها با هدف حفظ گونه ها برای مدت زمان طولانی تر، ثبات اکوسیستم ها و تلاش در جهت حفظ خدماتی که گونه ها و اکوسیستم ها برای انسان به ارمغان می آورند صورت می گیرد. این کار ممکن است به چند شکل مختلف صورت گیرد:

1-  معرفی حیوانات به مناطق جدیدی که قبلا در آن حضور نداشته اند. این نوع انتقال در قالب بحث معرفی گونه های غیر بومی و خطرات متعددی که این کار در بر دارد می گنجد که در اینجا از بحث بیشتر در مورد آن پرهیز می گردد. این نوع انتقال تنها زمانی می تواند توجیه حفاظتی داشته باشد که آخرین بقایای یک گونه در زیستگاه اصلی خود با خطر شدید انقراض مواجه باشند. در این صورت انتقال آنها به مناطق ایزوله بعنوان مثال جزایر کوچکی که ضمن فراهم آوردن محیط امن و مساعد برای رشد، امکان اشغال زیستگاه های جدید را از گونه سلب می کند، می تواند یک راهکار حفاظتی مؤثر باشد.

2-  انتقال گونه ها به مناطقی که قبلا در آن منقرض شده اند (Reintroduction). هدف از این کار وارد کردن مجدد گونه به منطقه ای با زیستگاه های مناسب برای گونه است که قبلا گونه مورد نظر در آن منطقه به دلایلی منقرض شده است. این نوع انتقال یکی از مرسوم ترین روش های حفاظتی در دهه های اخیر بوده است و مثال های زیادی در مورد موفقیت های کسب شده حاصل از معرفی مجدد گونه های در خطر انقراض وجود دارد. از طرف دیگر معرفی مجدد گونه ها در بسیاری موارد با شکست مواجه شده است، بطوریکه در مجموع می توان گفت فقط نیمی از تلاش های صورت گرفته برای انتقال گونه ها موفقیت آمیز بوده است.

3-  الحاق افرادی از یک گونه به جمعیت یا جمعیتهای کوچک و در حال کاهش از آن گونه .هدف از این کار، افزایش تنوع دموگرافیک و ژنتیک جمعیت هدف است.

4-  انتقال گونه های نزدیک از نظر تاکسونومیک و یا معادل های اکولوژیک گونه به مناطقی که گونه اصلی در آنها منقرض شده است (Rewilding). تفاوت این نوع انتقال با معرفی مجدد گونه این است که در این حالت گونه اصلی بطور کامل و در همه جا  منقرض شده است و جهت انتقال ناگزیر از گونه های مشابه استفاده می گردد. هدف از این کار حفظ ثبات جامعه اکولوژیک، کارکرد اکوسیستم و همچنین منفعت هایی است که انسان از گونه مورد نظر بطور مستقیم کسب می کند.

انگیزه اولیه از انتقال گونه ها گاهی ممکن است چیزی جز ایجاد یک جمعیت جدید و یا تقویت جمعیتهای در حال کاهش باشد. بعنوان مثال، افزایش تراکم جمعیت یک گونه در یک منطقه ممکن است کیفیت زیستگاه و به دنبال آن بقاء خود گونه را با خطر مواجه کند. در این شرایط اگر گونه ارزش حفاظتی داشته باشد و یا جامعه انسانی نزدیک به زیستگاه گونه، حذف فیزیکی گونه را نپذیرد، انتقال گونه یکی از بهترین گزینه های حفاظتی خواهد بود. انگیزه انتقال مکرر تعدادی از گوزن های زرد دشت ناز به مناطق دیگری از ایران، علاوه بر ایجاد جمعیت های جدیدی از گونه در کشور، محدود بودن ظرفیت برد پناهگاه حیات وحش دشت ناز نیز بوده است. 

آیا انتقال یک راهکار حفاظتی مناسب است؟

شکست های متعددی که برنامه های انتقال گونه ها با آن مواجه بوده اند و هزینه بر بودن این برنامه ها، انتقال گونه ها بدون توجیه حفاظتی قوی را با تردید روبرو کرده است. مهمترین دلایل شکست پروژه های انتقال را می توان در موارد زیر خلاصه کرد:

1-  عدم وجود زیستگاه مناسب برای انتقال از نظر کیفیت و یا امنیت. ناموفق بودن انتقال گوزن زرد ایرانی از دشت ناز به منطقه زردلان کرمانشاه و همچنین شکست انتقال مجدد این گونه به زیستگاه های اصلی آن در جنگل های حاشيه رودخانه های دز و کرخه (در اولین مراحل انتقال) را می توان به دلیل عدم وجود امنیت کافی در این مناطق دانست. البته عدم موفقیت در برنامه انتقال مجدد گوزن زرد به دز و کرخه با برنامه های بعدی انتقال این گونه جبران گشت.  

2-  عدم تکرار انتقال افراد گونه به جمعیت هدف. موفقیت در پروژه های انتقال گونه ها مستلزم انتقال مکرر افراد به مناطق جدید می باشد. بدین معنی که پس از انتقال اولیه، جهت تقویت جمعیت ایجاد شده افراد دیگری در فاصله هاي زمانی مناسب به آن جمعیت اضافه گردند. این کار حد اقل تا زمانی که اندازه جمعیت منتقل شده به حداقل جمعیت زیستا ، برسد باید ادامه یابد.  

3-  عدم وجود مراقبت کافی از جمعیت منتقل شده. وضعیت افراد منتقل شده باید تا مدتها مورد پایش قرار گیرد. علاوه بر این، وضعیت زیستگاه از نظر فراهم آوردن غذا و آب برای جمعیت هدف باید مورد توجه قرار گیرد. در مواردی ممکن است برای موفقیت جمعیت منتقل شده نیاز به کنترل طعمه خواران و رقبا باشد. شایان ذکر است که افرادی که از طبیعت صید می شوند با توجه به سازگاری هایی که در محیط های طبیعی کسب کرده اند در مقایسه با افرادی که در حصار تکثیر  شده اند در برنامه های انتقال موفق ترند.

4-  عدم توجه کافی به ژنتیک جمعیتها، جمعیت شناسی و بوم شناسی حیات وحش در برنامه های انتقال گونه ها. این موردکه ممکن است بندرت در کشورهای در حال توسعه مشاهده شود شامل انتخاب تصادفی افرادی از یک جمعیت و انتقال آنها به منا طق دیگر بدون توجه به ویژگیهای ژنتیک و دموگرافیک جمعیتهای مبدا و هدف و همچنین نیازهای بوم شناختی گونه می باشد.

با توجه به موارد ذکر شده می توان گفت انتقال گونه ها نیاز به منابع مالی و انسانی قابل توجهی داشته و در عین حال احتمال شکست در آن بالاست، لذا بعنوان یک راهکار حفاظتی در وهله اول توصیه       نمی شود مگر اینکه توجیه حفاظتی قوی داشته باشد. این توصیه در حالی صورت می گیرد که فرض بر این است که در برنامه های انتقال، متخصصین حفاظتی حضور دارند و جمعیت مناسب برای انتقال از نظر ژنتیکی مورد بررسی قرار گرفته و ترکیب مناسب سنی- جنسی افرادی که انتقال می یابند تعیین شده است. عدم توجه به مسائل ژنتیک نه تنها خطراتی را برای بقاء جمعیت منتقل شده بوجود می آورد، بلکه خود می تواند مشکلات جدی برای گونه مورد نظر ایجاد کند.

همامي، محمودرضا. 1388. معرفي مجدد و انتقال گونه ها به مناطق ديگر براي حفاظت. گزارش ارايه شده به اداره كل حفاظت محيط زيست خوزستان.

نوشته شده توسط مهدی در 22:36 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه یکم آذر 1389

بررسی رژیم غذایی آهوی ايراني در منطقه شكار ممنوع ميشداغ

اين مقاله در شانزدهمين كنفرانس سراسري و چهارمين كنفرانس بين المللي زيست شناسي ايران(دانشگاه فردوسي مشهد-شهريور89) به صورت پوستري ارايه شده است.  

بررسی رژیم غذایی آهوی ايراني در منطقه شكار ممنوع ميشداغ

روشنا بهباش1،   محمود رضا همامی2  ، مهري ديناروند3 ، سيد باقر موسوي4، خديجه خاكجسته5 . بهرام كيابي6

                                                  1- مربی گروه محیط زیست ، دانشگاه آزاد اسلامی - اهواز

                                                  2- استادیار دانشکده منایع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان

                                              3- هيات علمي مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي خوزستان

                                                  4- محيط بان ، اداره كل حفاظت محيط زيست خوزستان

                                                  5- دانش آموخته رشته محيط زيست ، دانشگاه آزاد اسلامی - اهواز     

                                                  6- دانشيار ، دانشكده علوم زيستي ، دانشگاه شهيد بهشتي

به دلیل کاهش روزافزون جمعیت های آهوی ایرانی (Gazella subgutturosa) در کل گستره پراکندگی آن در دنیا، اين گونه از طبقه نزديک به تهديد (Near threatened ) در سال 2003 به رده آسيب پذير(Vulnerable) در  طبقه بندي سال 2006 آي يو سي ان (IUCN) انتقال يافته است. بقاء آخرین جمعیت های آهوی ایرانی در غرب كوه هاي زاگرس بویژه جمعیت های کوچک جنوب و جنوب غرب ایران منوط به اقدامات حفاظتی عاجل است. این در حالی است که اطلاعات بسیار اندکی در مورد زیست شناسی آهوی ایرانی در ایران وجود دارد. منطقه شكار ممنوع ميشداغ در استان خوزستان با وسعتي حدود 59301 هكتار، در فاصله 45كيلومتري شهر سوسنگرد، تنها منطقه استان خوزستان است كه جمعيت كوچكي از آهوي ايراني را همچنان در خود حفظ نموده است. رژيم غذایی آهو در اين منطقه در طول يك سال (از مهر 1386 تا مهر 1387) با استفاده از روش مشاهده مستقیم بررسی و فراوانی نسبی گونه ها در رژیم غذایی آهو با توجه به تکرار مشاهدات مشخص گردید. با توجه به مشاهدات صورت گرفته بر روي 91 راس آهو، مشخص شد كه آهوان از حداقل 20 گونه گیاهی متعلق به 11 خانواده تغذیه می کنند. برخي از گياهان بيشتر مورد توجه آهوان بودند كه از آن جمله مي توان به استبرق (Calotropis procera)، كهورك (Prosopis stephaniana)، باتلاقي شور(Halocnemum strobilaceum) كهور پاكستاني (Prosopis juliflora)، بارهنگ (Plantago ovata)، نعنايي (Heliotropium digynum) و اسكنبيل (Calligonum intertexta) اشاره نمود. نتايج بدست آمده در اين مطالعه با نتايج بدست آمده از بررسي رژيم غذايي آهوي ايراني در منطقه حفاظت شده مند در استان بوشهر مقايسه شده است.

 

 

 

 

نوشته شده توسط مهدی در 22:20 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه هفدهم آبان 1389

ارزیابی زیستگاه آهو در استان خوزستان(دیمه) به منظور احیای آهوی ایرانی

در سال ۱۳۸۶ طرحی با عنوان بررسی زیستگاه آهو در استان خوزستان (دیمه) به منظور ارایه راهکارها و احیای جمعیت آهو ، در استان خوزستان اجرا شد. کارفرمای این طرح اداره کل حفاظت محیط زیست استان خوزستان و مجری طرح دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز بود.آقای دکتر محمودرضا همامی از داشگاه صنعتی اصفهان و خانم روشنا بهباش از دانشگاه آزاد واحد اهواز به عنوان مدیر گروه مطالعات و آقای دکتر بهرام کیابی و آقای دکتر عبدالرسول سلمان ماهینی، به عنوان مشاور در این طرح همکاری داشتند. چکیده این طرح به شرح زیر ارایه می گردد.

چکیده :

آهوی ایرانی  Gazella subgutturosa زوج سمی است که به جنس  Gazella تعلق دارد. بررسی های تاکسونومیک نشان داده است که جمعیت های آهوی ایرانی شرق کوه های زاگرس در سطح زیرگونه از جمعیت های موجود در غرب کوه های زاگرس متفاوتند. غالب جمعیت های موجود در غرب کوه های زاگرس در حال حاظر منقرض شده و تنها جمعیت های کوچکی در خوزستان، ایلام وکرمانشاه باقی مانده است. این گونه در ارزیابی 2006 و 2010IUCN در طبقه آسیب پذیر قرارگرفته است و نسبت به سال 2002، وضعیت وخیم تری را نشان می دهد.  در این پژوهش به منظور احیا زیرگونه غرب زاگرس، در منطقه شکار ممنوع دیمه رامهرمز، زیستگاه دیمه از جنبه هاي گوناگون مورد بررسی قرار گرفت. اين منطقه با وسعتي حدود 15300 هكتار در 15 كيلومتري جنوب رامهرمز، از سال 1373 به مدت 3 سال و سپس از سال 1386 به مدت 5 سال به عنوان منطقه شكار ممنوع اعلام شده است. رودخانه جراحي و تعدادي چشمه از جمله معله گات، ريگي و درب العين، تشكيل دهنده منابع آب منطقه هستند.

در اين بررسي 178 گونه گياهي متعلق به 49 خانواده شناسايي شد. اشنان(Seidlitzia rosmarinus)، سياه شور مصري(Suaeda aegyptica)، باتلاقي شور(Halocnemum strobilaceum)، سلمكي(Atriplex leucoclada)، بومادران(Achillea eriophora)، ارزق(Chrozophora hierosolymitana)، بهمن(Stipa capensis)، گون بادكنكي(Astragalus fasciculifolius) و قيچ(Zygophyllum eurypterum)، ازجمله اين گياهان هستند. بطوركلي 6 تيپ گياهي در منطقه شناسايي شد. هر تيپ با تعدادي از گياهان شاخص خود شناخته مي شود. تيپ 6، دربرگيرنده مناطق به زيركشت رفته بود و در اين مطالعه چندان مورد توجه قرار نگرفت زيرا پس از تغيير كاربري، ديگر بخشي از زيستگاه آهو به شمار نمي رود. مساحت و موقعيت هر يك از تيپ ها، بر روي نقشه تيپ پوشش گياهي ارايه شده است.

طي اين مطالعه با دو روش مشاهده مستقيم و مصاحبه (و پرسشنامه)، تعدادي گونه جانوري شناسايي شد كه از آن جمله مي توان به تيهو (Ammoperdix griseogularis)، دراج (Francolinus francolinus) و سنگ چشم پشت بلوطي (Lanius vittatus) از پرندگان، پامسواكي كوچك (Jaculus jaculus)، خرگوش (Lepus capensis) و روباه (Vulpes vulpes) از پستانداران و سوسمار خاردم بين النهرين (Uromastyx loricatus)، آگاماي استپي (Trapelus agilis) و آگاماي صخره اي فلس درشت (Laudakia nupta) از خزندگان، اشاره نمود.

رژيم غذايي آهوي ايراني بصورت اجمالي در دو منطقه حفاظت شده مند (بوشهر) و منطقه ميشداغ(خوزستان)، مورد بررسي قرار گرفت. در منطقه مند گياهانArtemisia scoparia, Atriplex leucoclada, Lycium shawii و در ميشداغ Calligonum intertextum, Caparis spinosa, Plantago ovata ، ازجمله گياهان مورد تغذيه بودند.

 نظر به اينكه احتمال انتقال آهو از منطقه حفاظت شده مند بوشهر به ديمه (جهت احياي آهو در ديمه)، مطرح شده بود، تعدادي جمجمه آهو متعلق به منطقه مند، مورد بررسي قرار گرفت. بررسي ها نشان داد كه جمجمه هاي ياد شده شباهت بسياري به جمجمه آهوان خارك داشته و با توجه به تفاوتي كه با آهوان خوزستان دارند، انتقال آهوان از مند به ديمه، به هيچ عنوان توصيه نمي گردد.

بررسي ظرفيت برد تغذيه اي زيستگاه آهو در منطقه شكار ممنوع ديمه، نشان داد كه منطقه ياد شده، توانايي تغذيه حدود 1869 راس آهو را در طول سال دارد. براي اين منظور تنها به توليد گياهي در مناطقي كه داراي شيب زير 25 درصد هستند، توجه شده است. همچنين با توجه به اينكه شرايط محيطي در طول سال، يكسان نيست، ظرفيت برد تغذيه اي با توجه به فصل سخت كه در منطقه ديمه، حدود 123 روز و دربرگيرنده ماه هاي تير، مرداد، شهريور و مهر است، اندازه گيري شد. بر اين اساس، منطقه توان تغذيه 1417 راس آهو را در طول سال دارد. نكته مهم اين است كه ظرفيت برد تغذيه اي برآورد شده براي آهو، بصورت بالقوه و با فرض اينكه هيچ دامي (دام ثابت روستاييان و دام موقت عشاير) در منطقه حضور نداشته باشند، محاسبه شده است و با توجه به توليد پايين منطقه و حضور دام در آن، منطقه مورد مطالعه حتي توان تغذيه دام را نيز ندارد و روستاييان كمبود علوفه مورد نياز دام خود را با گياهان باقي مانده در كشتزارها پس از درو و يا خريد علوفه جبران مي كنند، بنابراين انتظار نمي رود منطقه ديمه توان تغذيه اين تعداد آهو را در شرايط فعلي داشته باشد.

با توجه به اينكه منطقه ميشداغ به عنوان تنها زيستگاه داراي آهوي ايراني در استان خوزستان شناخته مي شود، چند نوبت مورد بازديد قرار گرفت و نظر به اينكه احتمال استفاده از آن به عنوان تنها منبع جهت زنده گيري آهو و انتقال آن به ديمه، دور از ذهن نبود، تحليل زيستمندي جمعيت (PVA) براي جمعيت آهوان اين منطقه با استفاده از  نرم افزار Vortex انجام گرفت و كمينه جمعيت زيستا (MVP)، مشخص گرديد. جمعيت گونه در يك برآورد  احتياط آميز، 30 راس درنظر گرفته شد و بر اين اساس، احتمال انقراض براي100سال آينده 752/. ، احتمال بقا 248/. و كمينه جمعيت زيستا، 150راس آهو محاسبه شد.

جهت شناسايي مناطق مطلوب منطقه شكار ممنوع ديمه جهت زيست آهو، از نقشه تلفيقي شيب، تيپ پوشش گياهي و منابع آب استفاده شد. بر اساس مطالعه هاي انجام شده در ساير مناطق، شيب بين 0 تا 25 درصد (تا حداكثر 30 درصد)، به عنوان شيب مناسب براي زيستگاه آهو معرفي شده است. در برخي منابع شيب 0 تا 10 درصد، به عنوان شيب مناسب تر و فاصله مناسب تا منبع آب، كمتر از 5 كيلومتر، قيد شده است. در اين پژوهش، مناسب ترين شيب در يكي از كم توليدترين مناطق (تيپ 1 پوشش گياهي)، و با منابع آبي بسيار محدود، قرار گرفته است. مهم اين است كه پس از رهاسازي آهو به درون منطقه (پس از تكثير در حصار)، گونه امكان دستيابي ايمن به همه مناطق و عرصه ها را داشته باشد. پس از بررسي هاي مختلف، بويژه از نظر شيب، بخش هايي از منطقه شمالي منطقه شكار ممنوع ديمه، با توجه به نقشه تلفيقي، جهت انتخاب محدوده حصارکشی مورد توجه قرار گرفتند. لازم به یادآوری است که این بخش از نظر منابع آب، به شدت فقیر و بخش زیادی از آن به زیرکشت رفته است. در بخشی از سال، محل حضور عشایر و چرای دام آنها و نیز محل چرای دام روستاییان بوده و قسمت هایی از آن، از نظر بهره برداری از معدن شن و ماسه، مورد توجه متقاضیان این نوع بهره برداری می باشد. نوع تیپ گیاهی در محدوده طبیعی (کشت نشده) تیپ 1 است که هر 68/9 هکتار آن توان تغذیه 1 راس آهو را دارد. در این تیپ، نخست 5 محدوده (4 منطقه 160 هکتاری و 1 منطقه 240 هکتاری) انتخاب شد و سپس به ترتيب اولويت محدوده هاي 3، 4 و 1 جهت حصاركشي تاييد شدند.

 

 

تصاویری از رها سازی آهوی ایرانی در سایت دیمه

 

 


ادامه مطلب
نوشته شده توسط مهدی در 13:31 |  لینک ثابت   • 

یکشنبه دهم شهریور 1387

ادب و هنر

الا ای آهوی وحشی کجایی                  مرا با توست چندین آشنایی

 دو تنها و دو سرگردان ، دو بیکس         ددو دامت کمین ، از پیش و از پس

              که می بینم که این دشت مشوش           چراگاهی ندارد خرم و خوش

                                                                                                                      (حافظ)

نوشته شده توسط بهباش در 19:52 |  لینک ثابت   • 

چهارشنبه ششم شهریور 1387

معرفي اجمالي منطقه ميشداغ

معرفي اجمالی منطقه میشداغ :

منطقه ام الدبس:عكس - سيد باقر موسوي

(منطقه ام الدبس دربر گيرنده بخش دشتي و تپه ماهوري ميشداغ است)

- موقعیت جغرافیایی :

منطقه ام الدبس در اطراف جاده بستان به شهر الوان ( عبدالخان ) ، حد فاصل مزارع کشاورزی شمال رودخانه کرخه بستان و جنوب کوههای میشداغ قرار گرفته است .این منطقه از شرق به تپه ماهورهای چزابه در نزیکی مرز عراق منتهی می شود . فاصله زمینی جنوبی ترین نقطه منطقه تا شهر بستان ، تقریباً 5 کیلومتر و تا شهر سوسنگر 40 کیلومتر می باشد ( فاصله هوایی تا رودخانه بستان 3000 متر است ) .

- وسعت :

وسعت منطقه در حدود 000/105 هکتار است که شامل تپه های شنی فعال و متحرک و تپه ماهورهای شنی تثبیت شده است .25000 هکتار از این وسعت ، بوسیله طرح های تثبیت شنهای روان اداره منابع طبیعی دشت آزادگان ، مالچ پاشی ، درختکاری و تثبیت شده است . از این مقدار 15000 هکتار قرق است . ( طرح تثبیت شنهای روان از سال 64 شروع شده و 15000 هکتار از مساحت طرح ، 12 ماه از سال در قرق قرار دارد ) .

- منابع آب :

در منطقه ام الدبس ، هیچ چشمه ای وجود ندارد جانوران منطقه از آبگیرهای کوچکی که در نقاط پست تر وگود زمین ، 12ماه سال آب دارند ، استفاده می کنند .

- پوشش گیاهی :

تاقبل از اجرای طرح های تثبیت شنهای روان ، پوشش گیاهی قابل توجهی وجود نداشت . با شروع این طرح ها اداره منابع طبیعی اقدام به کاشت درختان ودرختچه های مقاومی مانند کهور پاکستانی ، استبرق ، پانی کوم ، آکاسیا ویکتوریا ، گزشاهی و اسکنبیل نموده است . دراین مدت گیاهان خود رویی مانند  پنی زی توم نیز رشد نموده اند .

- جانوران :

دراین منقطه ، پستاندارانی مانند روباه ، کفتار ، شغال ، گرگ ، گراز ، آهو و انواع جوندگان زندگی        می کنند (مهدي  شريفي . 1386. معرفی اجمالی منطقه ام الدبس . گزارش منتشر نشده ، اداره حفاظت محیط زیست دشت آزادگان) .

منطقه میشداغ :

- موقعیت جغرافیایی :

این منطقه از توابع شهر ستان شوش ودر غرب رودخانه ، کرخه ، در 45 کیلومتری شمال غرب سوسنگرد قرار گرفته است . از شمال به روستای بیت راشد، از جنوب به روستای ابوحلاج ، از شرق به تپه ماهور های ا.... اکبر و از غرب به تنگه چزابه در مرز ایران وعراق محدود می شود  (اداره کل حفاظت محیط زیست خوزستان ، 1379). این منطقه در بخش شمالی ، به دشت چنانه و امتداد جنوبی دشت عباس و دشت فکه و رقابیه نیز ، محدود می شود (اردشیر امینی  . 1386 . معرفی اجمالی منطقه میشداغ . گزارش منتشر نشده ، اداره کل حفاظت محیط زیست استان خوزستان) .

- وسعت و سیمای کلی منطقه :

این زیستگاه از تپه ماهورها  ، ارتفاعات ( با حداکثر 250 متر از سطح دریا ) و منطقه دشتی در دامنه ارتفاعات ، تشکیل شده است. مساحت آن 90000 هکتار برآورد شده است ((اداره کل حفاظت محیط زیست خوزستان ، 1379 ) . بخشی وسیعی از محدوده شمالی ، غربی و شرقی منطقه را شنزار های روان در برگرفته است. این منطقه از بارندگی کم ( کمتر از 200 میلی متر ) برخوردار بوده و اقلیم گرم وخشکی دارد.

- منابع آب :

عمده منابع آب منطقه میش داغ علاوه بر بارندگی اندک زمستانه از سه چشمه که هر سه در بخش کوهستانی منطقه قرار دارند ، تامین می شود . آب این چشمه ها تا حدودی لب شور است .

- پوشش گیاهی :

 جامعه گیاهی رملیک ، عمد پوشش گیاهی در ختچه ای منطقه دشتی و دامنه ها را شامل می شود . وجود این درختچه ها علاوه بر حفظ خاک ، جلوگیری از حرکت شن های روان و ایجاد میکرو کلیما و سایر نقش های اکولوژیک  ، در حفاظت از گونه های مختلف جانوران منطقه از جمله آهو نیز نقش دارد . آهوان از سایه این گیاه برای استراحت یا پنهان شدن و از برگ و میوه آن جهت تغذیه استفاده می کنند . درختچه های قیچ ، پوشش گیاهی عمده ارتفاعات میش داغ را شامل می شود و در بین آنها بوته های گون ( .Astragalus sp ) نیز دیده می شود . جامعه گیاهی نی (Phragmitec  sp.  ) به صورت پراکنده در کنار آبگیرها و چشمه های منطقه دیده می شوند . از جمله گیاهان منطقه می توان به  اسکنبیل ، حنظل، کهورک ، کهور پاکستانی ، استبرق ، خارشتر ، علف مار ، بهمن ، کنار ، گز ، کاروان کش و رملیک اشاره نمود .

- جانوران :

وحوش مختلف شامل گونه های مختلف پرندگان ، پستانداران ، خزندگان و دوزیستان  هستند که از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره نمود:

- پرندگان :

کبک ، تیهو ، دم جنبانک زرد ، دم جنبانک ابلق ، دم سرخ ، سینه سرخ ،کبوتر کوهپایه ای ، کبوتر چاهی ، قمری ، هوبره  ، درنا ، آنقوت ، باقرقره شکم سیاه و شکم سفید ، سار ، گلاریول ، عقاب دشتی ، جغد کوچک ، عقاب طلایی و همچنین انواع چک چک ها، چکاوک ها و گنجشکها را     می توان نام برد .

- دوزیستان :

یک گونه قورباغه ( احتمالاً قورباغه لرستانی ) درمنطقه دیده می شود که محدود پراکنش آن در کنار چشمه های موجود است . همچنین وزغ سبز نیز در منطقه وجود دارد .از گونه های سمندر تاکنون موردی گزارشی نشده است (اردشیر امینی  . 1386 . معرفی اجمالی منطقه میشداغ . گزارش منتشر نشده ، اداره کل حفاظت محیط زیست استان خوزستان) .

- خزندگان :

اورانوس ها و آگامای دم تیغی به فراوانی در منطقه دیده می شوند . علاو ه بر آن انواع اسکینگ و مارهایی همچون افعی شاخدار ، شتر مار، مار پلنگی ، کورمار خوزستانی و مار قیطا نی نیز در منطقه حضور دارند .

- پستا نداران :

قوچ و میش ( احتمالاً ارمنی ) ، بزکوهی ، آهو ، خرگوش ، موش خرما ، تشی ، خارپشت ، سمور ، روباه ، گرگ ، شغال ، گربه وحشی ( احتمالاً گربه شنی ) ، گراز ، کفتار ، انواع دوپا ، جربیل ، موش وخفاش .

 بین سایر زیستگاه های آهو در استان خوزستان که تا سه دهه قبل جمعیت قابل توجهی آهو را در خود جای می دادند ( از جمله دشت شعیبیه شوشتر ، دشت الباجی اهواز ، پشمینه زار اندیمشک ، دیمه رامهرمز ، آهودشت و چغازنبیل و ....) این منطقه تنها جایی است که جمعیت اندکی از آهو همچنان در آن زیست می نماید(اردشیر امینی  . 1386 . معرفی اجمالی منطقه میشداغ . گزارش منتشر نشده ، اداره کل حفاظت محیط زیست استان خوزستان) . آهوان در دسته های 3 و 4 تایی و گاهی نیز در گروهای بزرگتر و یا بصورت جفت دیده میشوند . نرها بیشتر بصورت تکی دیده میشوند. آهوی ماده در فروردین ماه بیشتر اوقات 2 بچه به دنیا می آورد. علاوه بر فروردین ، تولد نوزادان در مهر و مواردی در اوایل مرداد هم دیده شده است. البته تولدهای مرداد ، به خاطر شرایط سخت محیط ، بیشتر اوقات به مرگ نوزادان منجر میگردد (سيد باقر موسوي . 1386 . توليد مثل آهوان منطقه ميشداغ . گزارش منتشر نشده . اداره حفاظت محيط زيست دشت آزادگان). 

 

 

 

نوشته شده توسط بهباش در 0:13 |  لینک ثابت   • 
مطالب قدیمی‌تر